Köpeğin hayatında ilk onaltı hafta oldukça önem
taşımaktadır.İlk yirmibir (21) gün boyunca yavrunun hafıza kabiliyeti
neredeyse sıfır durumundadır.Yavrunun duyuları (görme,işitme,koklama ve
ilk sosyal temaslar) ilk yirmibir(21) ve yirmisekizinci(28) günler
arasında gelişmeye başlar,bu an içerisinde yavru kardeşlerine ve
çevreye cevap vermeye başlar.Yirmisekizinci (28) günde yavrunun
hafızası ve beyin fonksiyonları gelişmeye başlar. Yirmisekiz (28) ile
kırkdokuzuncu(49) günler arası ise yavrunun sinir sistemi ve beyin
formu erişkin bir köpeğin sahibi bulunduğu biçimi alır.Yedi (7) ile
sekizinci (8) haftalar sevimli yavrunun kardeşlerinden ayrılarak yeni
sahibine ve eve alışması için en uygun zaman olmaktadır.
Yavru köpek mutlaka annesinin ve kardeşlerinin yanında kalması,
köpek olduğunu hatırlatan kuralların ve köpek davranışlarını öğrenmesi
gerekmektedir.Eğer yavruyu annesinden ve kardeşlerinden çok erken
ayırır isek yavrunun temeli olmadığı için hayata adepte olmakta
zorlanacak ve sorunlar ortaya çıkacaktır.Bunu önlemek için yavru
köpeğinizi mutlaka 7-8 haftalık iken alınız.Bu süre içerisinde annesi
ve kardeşleri ile birlikte minimum dört,beş (4-5) hafta.Geri kalan üç(
3) haftanın ise kardeşlerinin yanında oyun oynarak geçirdiğinden emin
olunuz.
Yavru Sekiz (8) haftadan önce alınır ise:
Gereğinden önce kardeşlerinin yanından ayrılır ise, köpek kuralları
ve kendini ifade etme bilincinden yoksun kalacağı için hemcinsleri ile
olan ilişkilerinde ve hayata adepte olmada sorun çıkararak,muhtemelen
kendine güveni olmayan bir köpek olacak.
Yavru Sekiz (8) haftadan sonra alınır ise:
Bu süreden sonra alınan köpek ise,eğer üretici tarafından
sosyalleştirilmedi ise, insanlar ve şehir içinde karşılaşacağı
durumlarda sorun çıkaracak yine topluma uyum sağlamakta zorlanaktır.
Ancak yavru üzerindeki olumsuz durumlar köpek sahibinin yavruya
vereceği doğru şekildeki sosyalleşme eğitimi ile kolayca çözülebilir.
Doğumdan sonraki yedinci ( 7.) ve onikinci (12.)haftalar arasında
yavru ile çok yumuşak ve eğlenceli bir şekilde oyun oynayarak ilk itaat
komutları yavruya gösterilir.Yavru köpeğin genel karakteri onaltı (16.)
haftasına kadar gelişme gösterecek ve bu ana kadar aldığı sosyal
öğrenimler köpeğin karakterini belirleyecek. Bu haftalar içersinde
yavru köpeğiniz "Ana Okulu" eğitimindedir.Bir ana okulunda çocuklar
nasıl oyuncakları ve arkadaşları ile oynayarak kendilerini hayata
hazırlayacak birtakım bilgileri öğreniyorlarsa,biz de sevimli yavrumuza
aynı şekilde davranarak onu hayata hazırlayacağız.
Köpeğiniz eve geldiğinde hemen ona bir tasma takın,tasma yoksa bir
kurdele de kullanabilirsiniz.Yavru alışık olmadığı için ilk önce
boynundaki bu tasmadan kurtulmaya çalışacak ve huzursuz
görünecektir.Telaşlanmanıza gerek yok kısa sürede alışacak ve onunla
yaşamasını öğrenecek.Sizin yapmanız gerek tek şey ise onu yatıştırmak
ve rahatlatmak..Kesinlikle yavru boyun tasmasına alışmadan sevk tasması
ile onu yürütmeyi denemeyin.Boyun tasmasına alıştıktan sonra sevk
tasmasınıda alışması gerekecek.
Eğitime başlamadan önce ya da bunu düşünmeden önce kendimizi doğru
çerçeve içinde değerlendirmeliyiz.Eğitime hazırmıyız? ruh halimiz ne
durumda?.Eğer bunları düşünürsek,eğitimi hem siz hemde yeni sevimli
yavrunuz açısından daha basit hale getiririz ve tamamen sevgi dolu bir
anlayış ve yöntemler ile amacımıza ulaşırız.Eğitimde sevimli yavrunun
yaramazlıkları ve hataları sizi hemen kızdıracak ve strese sokacak
ise,yavruya zarar verebilirsiniz ve karakterini
zedeleyebilirsiniz..Yavruya gösterceğimiz davranışlar ne ise,yavruda bu
davranışlara karşılık verecektir.Bu yüzden eğitim anında mutlaka
pozitif yönde olmalı ve kalbiniz sevgi ile çarpmalıdır,hiçbir zaman
kontrolünüzü ve heyacanınızı kaybetmemelisiniz.Eğitim ikiniz içinde
eğlenceli olmalıdır,eğer yavru kendini öğrenmeye hazır hissetmiyor ve
heyecansız davranıyor ise hiçbir şey öğrenemeyecektir,eğer siz de aynı
durumda iseniz hiçbirşey öğretemeyecekzsiniz.demektir. Köpeğin
geliştirmesini istediğimiz özelliklerine zarar verecek hareketlerden
kaçınmalı ve köpeğimizi de bu hareketleri yapacak kişi ve olaylardan
korumalıyız.Eğitime başlamadan önce neyi nasıl öğreteceğinizi
kararlaştırmalısınız.
Genel eğitim için ana kural tutarlılık ve uyumdur,eğitim sizin düşündüğünüz gibi hızlı ve kolay olmayabilir.
Her komut için ayrı bir sözcük seçmeli ve sözcüğü herzaman aynı
tonda ve yükseklikte kullanmalısınız,ayrıca yine her komut için belirli
bir işaret kullanmalısınız,örneğin "otur" komutunu verdiğiniz aynı anda
kolunuzu yukarı kaldırabilir ya da başka bir hareket seçebilirsiniz.Bu
hereketi ise her komut verdiğiniz anda uygulamalısınız böylece yavrunun
sadece sözcüklere değil,işaretlerede cevap vermesini
sağlayabilirsiniz.Eğer her defasında değişik sözcükler kullanır veya
hareketleri değiştirirseniz yavrunun kafası karışabilir, komuta cevap
vermez veya geç cevap verebilir.Örneğin "gel" komutunu öğretirken yine
aynı tonda ve işaretle bu komutu yavruya vermelisiniz,yavruya komutu
verdiğiniz zaman yavrunun size gelmesini beklemelisiniz,eğer yavru size
doğru gelirken onu durdurur veya siz ona doğru giderseniz yavruya
yanlış şeyler öğretebilirsiniz ve kafasının karışmasına sebep
olursunuz.Yavru zaten size doğru istekli bir şekilde gelecektir,ancak
siz onu yarı yolda durdurduğunuzda yada siz ona doğru yöneldiğinizde
yavru "gel" komutunun anlamını yarı yola kadar gelmek olduğunu ve
bukadarının yeterli olduğunu düşünecek, komuta tamamıyle cevap
vermeyecek ya da komutu umursamayacaktır.Ayrıca uyguladığınız metodu
eğitim boyunca kullanmalısınız bunun için doğru metod ile başlayın ve
bu metod da değişiklikler yapmayın.Bu değişikler de yavrunun kafasını
karıştırmak için yeterlidir.Evdeki her birey bu kuralı anlamalı ve
komutları sizin uyguladığınız gibi uygulamalı ve köpeğe zarar verecek
davranışlardan kaçınmalıdır.Aslında köpeğin eğitimi ile sadece bir
kişinin ilgilenmesi diğer bireylerin ise size yardımcı olması daha iyi
bir sonuç verecektir.
Yavruyu izleyerek davranışlarının ne
anlama geldiğini, size ve komutlara nasıl cevap verdiğini anlamaya
çalışın,köpeğiniz için doğru olan ödülü bulmaya çalışın.Bazı yavrular
sizin sevginizi lezzetli bir yiyeceğe tercih ederler,bazıları ise
yiyeceğe karşı iyi cevap verebilirler.En iyisi yiyeceği fazla
kullanmadan ikisini birden uygulamaktır.Eğitim anında yavruyu kontrol
altında tutmaya çalışır iken,eğitim sonrasında sözcüklerinize ve
hareketlerinize dikkat edin.eğitimin ilk zamanlarında köpeğinizin
kontrol edemediğiniz hareketleri için komut vermekten kaçınınız.Eğitim
anı boyunca köpeğiniz yanlış bir hareket yaptı ve siz yavruyu o an
için yatıştıramıyor iseniz yavruya hiçbir komut vermeyiniz,bunun
yerine yavruya yaklaşarak hareketi durdurun ancak köpeğin peşinden
koşmayın,onu yakalamak için girişimde bulunmayın.Köpeğinize asla
vurmayın ve bağırmayın,davranışlarımızı kontrol ederken,ileriki
zamanlarda eğitimi modifiye edeceğiz ve köpeği kontrol altına almak
için zaman zaman sesimizi yükselteceğiz.
Eğitim anlarını kısa tutmalısınız.Köpekler özellikle yavrular
eğitime gösterdikleri dikkatlerini uzun süre koruyamamakta ve kısa süre
içinde sıkılmaktadırlar bu an içerisinde dikkatlerini başka bir olay
için yoğunlaştırır ve komutlarınıza cevap vermek istemez.
Doğal ve özgür hayatında bile bir kelebeği beş dakika veya daha az
bir zaman içerisinde takip eder,sonra bu oyundan sıkılarak dikkatini
başka bir yöne örneğin bir kuşa yönelterek onu takip etmeye
başlar.Eğitim için şu kural geçerlidir "Köpek çabuk ateşlenir ama hızla
ilgisini kaybeder". Unutmayın eğitim köpek için herzaman heyacanlı ve
eğlenceli olmalıdır.Bu yüzden eğitim süreleriniz ilk başlarda 5 dakika
iken ileriki günlerde 10-15 dakika sınırını aşmamalıdır.10-15 dakikalık
eğitim erişkin köpekler içinde sınırdır.Bu süreyi aşar ve köpeğinizi
sıkıntıya sokar iseniz köpeği eğitimden soğutur ve komutların geriye
yürümesine sebep oabilirsiniz ve gelecekteki eğitim dönemleri için de
köpeğe yanlış ipuçları verebilirsiniz.En iyisi köpeği günde 10 dakika
çalıştırmak ve haftada 60 dakikalık süreyi aşmamak.Eğitim döneminin
başlangıcı içinde yavruyu gürültülü ve yavrunun ilgisini dağıtacak
diğer ortamlardan minimum uzak tutarak eğitmelisiniz ki yavrunun ilgisi
üzerinizde olsun.Yavru komutlara cavap vermeye başlayınca onu ilgisini
dağıtacak yerlere götüreceğiz ve burada eğitime devam edeceğiz.
Bazı zamanlar dönemlerinden farklı olarak köpeğinizin kendini rahat
hissetiği anda ek olarak eğitime zaman ayırabilirsiniz.Ayrıca gün
içinde olan fırsatlar içinde de komutları tekrarlamalısınız.bu
fırsatlar özellikle yavruyu besleyeceğiniz anlar olacaktır.Aç olan
yavru köpeğiniz mama kabına koyulan mamanın sesini duyunca size doğu
gelecektir,bu anda sizde "gel" komutunu kullanabilirsiniz,yavruya
yemeğini sunmadan önce mama kabını biraz yüksekte tutar iseniz yavru
oturacaktır bu an içinde de "otur" komutunu kullanabilirsiniz.Gün
içinde köpeğin iç güdüsünü kullanarak yaptığı hareketleri de takip
ederek,o an içinde seçtiğiniz sözcükleri kullanarak yavrunun yeni
sözcükler öğrenmesine olanak tanıyabilirsiniz.Örneğin yavru tuvaletini
yaparken,seçtiğiniz bir sözcüğü yavru ile göz temasını korurken
tekrarlarsanız yavru köpeğiniz ileride, kullandığınız sözcüğü duyunca
tuvaletini yapacaktır,tabii ihtiyacı olduğu zamanlarda.
Ödül ise oldukça önemlidir.Yalnız eğitim anında köpeğe fazla ödül
vermekten kaçınmalısınız.Ödül eğitimde köpeği teşvik etmek ve
hareketlerinin doğru olduğunu anlatmak için verilir.Yukarı da da
değindiğim gibi köpeğimize çeşitli şekillerde ödül
verebiliriz.Bazılarımız sadece yiyecek veririz,bazen "Aferin" ve "Güzel
köpek" sözcüklerini kullanırız,bazı zamanlar ise ki en çok
kullandığımız olanı köpeğimize dokunduğumuz ve onu sevdiğimiz
anlardır.Bu yöntemlerin hepsi de iyi çalışır çünkü hepsi o an yavruya
iyi yolda olduğunu anlatır ve sevimli yavrumuz hareket ile ödül
arasında bağlantı kurarak birdaha ki sefere ödül almak için ne
yapacağını anlamaya başlar.Burada önemli olan yavrunun yalnızca doğru
hereketleri karşılığında ödül aldığını farketmesidir.Köpeğimize
aşılamamız gereken "Sen şimdi doğru şeyler yapıyorsun ve bundan oldukça
mutluyum bu yüzden seni seviyorum ve ödüllendiriyorum" olmalıdır.Köpeği
severek ödüllendirmemiz onun için en büyük ödüldür,ama yavrunun sevgiyi
ödül olarak alması için her zaman köpeğimizi sevmememiz
gerekir..Köpeğiniz doğru bir hereket yaptı ve siz onu vakit geçirmeden
ödüllendirmek istiyorsunuz hemen köpeğinizle övgü dolu ses tonu ve
sözcükler ile konuşun ve onun kulak arkasını,sırtının kalçaya yakın
kısmını,çene altını ve göğsünü kaşırmış gibi sevmeye başlayın.Bu
noktalara dokunmamızın bir anlamı var elbette.Köpek bu noktalara
ulaşamamakta ve sevdiği bir kişinin bu noktalara dokunmasından ve
kaşımasından memnun olmaktadır.Yavru veya erişkin köpeğiniz bu tipte
bir ödül için bazen yanınıza gelir ve sizden biraz kendisini kaşımanızı
isteyebilir.
Her eğitim dönemi köpeğin eğitime hala istekli
olduğu an ve en iyi yaptığı hareket ve ödül ile bitirilmeli ki yavru
diğer bir seansa yine mutlu başlasın ve eğitimin eğlenceli olduğunu
düşünsün.Eğer yavruya kızarak eğitimi sonlandırır isek yavru eğitime
karşı cephe alabilir ve bu anlardan hoşlanmaz ayrıca sahibinin isteğini
yapamadığı için üzülür.
Köpek, sahibinin neşeli olduğu ve
kendisine sevgi, ilgi gösterdiği zamanlar mutlu olur.Eğitim anında ve
sonundaki ruh halimiz onun için çok önemlidir.
Sosyal Bir Yavru.
Yavru köpeğiniz tamamiyle sosyal bir köpek olmalı ve davranış
sorunları bulunmamalı.Bu yüzden İleride sorunsuz bir köpek sahibi olmak
istiyorsanız sosyalleşme eğitimine oldukça önem vermelisiniz.Bu konu
ile ilgili bilgileri sosyalleşme eğitiminin anlatıldığı sayfalarda
bulabilirsiniz.
Sevk Tasması İle Yürüme
Yavru tamamiyle boyun tasmasına alıştıktan sonra.Sevk tasmasını
kullanarak birlikte yürüyebilirsiniz.Yine yavrunun alışması için ona
zaman vermelisiniz.Yavru geride kaldığı veya yürümek istemediği
zamanlarda onu çekiştirmeyin.Elinizde köpeğinizin sevdiği yiyeceklerden
ve oyuncaklardan bulundurarak köpeğinizi size gelmesi için teşvik
edin,yavru yanınıza geldiği anda bolca ödüllendirin.Kısa bir zaman
sonra sevk tasmasını çıkararak oyun oynayın ve daha sonra tekrar
tasmasını takın.Dikkat edeceğiniz nokta hiçbirzaman yavrunun tasmayı
oyun oynamak için ısırmasına izin vermemek.Sevk tasmasını köpeğinizin
hayatı boyunca kullanacaksınız.Ayrıca temel itaat eğitiminde köpek
tasma ile eğitimine başlayacak ve hataları tasma ile düzeltilecek.bu
yüzden sevk tasması onun için bir oyun aracı değil tam aksine itaat
anlamı taşımalı.
Kemirme.
Bütün köpek yavruları birşeyler kemirmeye bayılır.Bu şeyler
ayakkabılarınız,terlikleriniz hatta halınızın ve koltuğunuzun köşesi
olabilir.Yavru köpekler keşfetmek için duyu organlarını
kullanırlar.Eğer yeni bir şey ile karşılaşır iseler ilk önce koku
duyularını harekete geçirirler,daha sonra ise bu eşyanın tadına bakmak
isterler. İşte ne olursa burada olur ve bazı eşyalarınız yavrunun
keşfetme isteğinin kurbanı olur.Kemirmenin diğer bir sebebi de aynen
bebeklerde olan dişeti kaşıntısıdır bu kaşınma süt dişlerini kaybeden
ve yerine kalıcı dişeri çıkmaya başlayan 4-5 aylık yavrularda görülür.
Yavrunun bu davranışını çok kolay önleyebilir ve eşyalarınızı daha
uzun yıllar koruyabilirsiniz.Eğer yavrunun birşeyler kemirdiğini görür
iseniz hemen yavrunun yanına giderek "Hayır" sözcüğünü kullanın ve ona
kemirmesi gereken şeylerin oyuncakları olduğunu anlatın.Hemen
oyuncağını köpeğe sunarak onunla heyacanlı bir şekilde oynamasını
sağlayın.Amacımız burada ilgisini eşyalarımızn üzerinden alıp oyuncağa
yönlenmesini sağlamaktır.Gün içinde yavruya vakit harcatacak olan
kemikleri de unutmamalısınız.Dikkat edeceğiniz bir nokta yavrunun
kemirdiğini gördünüz an onu engellemektir.Eğer yavru bir eşyayı 5-10
dakika önce kemirmiş ve şu an size masumca bakıyor ise ona kızmanızın
ve ceza vermenizin hiçbir anlamı olmayacaktır.Bir başka nokta ise
yavrunun sizin ile oyun oynamasına izin vermemektir yani şu
şekilde,diyelim ki yavru terliğinizi ısırmış ve keyiflice bu terliği
kemirmekte siz durumu farkettiniz ve terliği elinden almak için yanına
gittiniz bu arada köpeğiniz terliğide alarak evde koşuşturmaya başladı
ve biryerlere saklandı.Eğer sizde bu koşuşturmaya katılıp yavruyu
yakalamak isterseniz siz de yavrunun bu oyununa katılmış
oluyorsunuz.,tabii yavru ise sizinde oyuna katılmanızın heyacanı içinde
oluyor.Eğer yavru böyle bir hereket yapar ise peşinden koşmayın ve onu
yakalamaya çalışmayın.Tam aksine köpeğin sevdiği oyuncağı yerinden
çıkararak köpeğe gösterin ve yanınıza gelmesi için onunla sakin bir ses
tonu ile konuşun yavru yanınıza geldiği anda onu yeni oyuncağı ile
ödüllendirin ve sevin terliği ise yavrunun ulaşamayacağı bir yere
kaldırın ve birdaha yerde bırakmayın.
Isırma.
Yavrunun en çok hoşlandığı şeylerden biri de ısırmaktır.Elinizi veya
elbiselerinizi doymak bilmeyen bir hırs ile ısırır.Buna kesinlikle izin
vermemelisiniz.Çünkü elinizi ısırarak köpeğiniz sizinle küçük bir
liderlik yarışına girmiş ve gücünü size oyun ile karışık olarak kabul
ettirmek istiyor.Kardeşleri arasında da böyle oyunlar oynamıştı,ilk
önce küçük ısırış oyunları ile oynayan kardeşler bir anda sertleşirler
ve küçük bir kavgaya başlarlar.Bu an içerisinde gücünü diğer üyeye
kabul ettiren kardeş artık onun üstü durumundadır,diğer kardeş ise bu
üyeye boyun eğer.İşte köpeğiniz sizin elinizi ısırmak ile bu oyunun
devamını sizinle oynamaktadır.Hem bu yüzden hem de insanları ısırmanın
kötü bir şey olduğunu öğretmek için köpeğinizin elinizi ısırmasına
kesinlikle izin vermemelisiniz.Köpek eliniz yerine oyuncakları ile
oynamalıdır.
Köpek oyun esnasında elinizi ısırdığında "Hayır" sözcüğünü fazla
sert olmadan kullanın ve köpeğin burnuna işaret parmağınız ile küçük
bir vuruş yapın , ayağa kalkın ve oyunu kesin,yavrunun bu işin nekadar
eğlenceli olduğuna dair düşüncelerine fırsat vermeyin.Eğer yavru oyuna
devam etmek istiyor ve eskisinden daha hırçın bir biçimde elinizi
ısırmak istiyor ise onu hemen kafesine veya kutusuna götürün ve
ağlamasına cevap vermeyin.Yavru yatıştığı zaman ise onunla tekrar oyun
oynayabilirsiniz.
|