Aşırı
havlama uykusuz gecelere, sinirli komşulara, hatta mahkemelere kadar
sizi uğraştırabilecek, köpeklerde çok sık görülen bir davranış bozukluğudur.
Havlayan köpekler terk edilme, kötü muamele ve euthanasia riski
altındadırlar.
Çoğu havlayan köpekler bunu bir anormal davranış olarak sergilememektedir.
Daha çok çevresel bir etkiye tepki ya da herhangi bir uyarıma karşı
alarm vermek adına havlamaktadırlar.
Bazı ırklar daha çok havlarlar.
Havlama çoğunlukla ağlama ve uluma şeklinde olabilir.
Havlama bir semptomdur (belirti). Tedavide başarılı olmak için asıl
neden ortaya çıkarılmalıdır.
Köpeklerin aşırı havlamasının birçok nedeni vardır. Bunlardan bazıları:
Ayrılık
bunalımı: Sahiplerinden ayrıldıkları zaman bunalım yaşayan köpekler
aşırı havlarlar. Havlama sahibinin ayrılışıyla veya ondan kısa süre
sonra başlar ve sürekli veya aralıklı olarak birkaç saat devam eder.
Bu tip havlama sadece sahibinin yokluğunda görülür.
Bir uyarıma tepki: Bazı köpekler çevreden gelen heyecan verici herhangi
bir uyarıma karşı havlarlar. Bu alışık olmadıkları seslere yada
serbest dolaşan kedi, köpeklere karşı olabilir. Bu tür havlamalar
sizi durumdan haberdar etmek için, koruyucu veya korku belirtisi
olarak değerlendirilebilir. Bu tip havlamalar uyarım devam ettiği
sürece sürer, sahibinin yokluğu veya varlığıyla ilgili olmaksızın,
uyarım bitince biter.
İlgi bekleme: Birçok köpek havladığı zaman sahibinden ödül alır
veya ilgi görür. Sahibinden bunları beklediği zaman veya başka şeyler
istediği zaman da havlar. Bu tür havlamalar zıplama vb. diğer vücut
hareketleriyle beraber görülebilir.
Oyun: Havlama oyunun bir parçası olabilir ve insanlara, başka hayvanlara
veya oyuncaklara yönelik olabilir. Örneğin köpek topunu sahibine
getirir ve havlar. Havladığı zaman sahibinin topu atacağını öğrenmiştir.
Sahibi de havlamayı durdurmak için topu fırlatır.
Tıbbi problemler: Yaşlı, sağır hayvanlar, beyninde hastalık olanlar
veya ağrısı olan köpekler aşırı havlayabilirler.
Veteriner Bakımı
Tam
bir fiziksel muayene yapılması tanı açısından büyük önem taşımaktadır.
Havlama tıbbi bir sorundan kaynaklanıyorsa kan testleri de gerekebilir.
İlaç tedavisi de tedavinin bir parçası olabilmektedir.
Ülkemizde henüz bulunmayan, ancak eksikliği kuvvetle hissedilen
veteriner davranış bilimcilerle konsültasyon da bu sorunun ne tür
kaynaklı olduğunun tespitinde büyük önem taşımaktadır. Bu hekim
köpeğinizin davranışları hakkında size birçok detaylı soru yönelterek
sorunun nedenini bulmaya çalışacaktır. Bu birkaç saat sürebilir.
Hangi durumlarda köpeğiniz havlıyor, havlamasına neden olan sesler,
havlama süresi, havlamasının durmasına neler sebep oluyor, havlarken
köpeğiniz nasıl bir hal alıyor gibi sorulara cevap vermeniz gerekecektir.
Video ve ses kaydı, havlama siz evde yokken oluyorsa işe yarayabilir.
Tedavi
Tedavi
havlamanın nedenine yöneliktir ve şunları içerebilir:
Uyaran
etkinin giderilmesi: Bu davranış sorunlarının giderilmesinde sık
kullanılan bir tekniktir. Davranışı değiştirmek zor ve zaman alıcı
olabilir. Bunu yerine bu davranışa neden olan etkiyi ortadan kaldırmak,
önlemek bazen daha kolay olabilmektedir. Ayrılık bunalımı yaşayan,
bir uyarıma tepki olarak havlayan köpeklerde bu teknik kullanılabilir.
Bu, köpeğinizi evde yalnız bırakmamanızı veya birinin yanına bırakmanızı,
evin içinde tutmanızı, kapıya yaklaşmasını ve/veya pencereden dışarıyı
görmesini engellemenizi gerektirebilir. Bu teknik havlamanın nedenine
yöneliktir. Bu davranışı değiştirmez. Bu uyarımlarla karşılaştığında
veya yalnız kaldığında köpeğiniz tekrar havlayacaktır.
Bu davranışı giderme: Bu teknik köpeğiniz havladığı zaman duymazdan
gelmekten ibarettir ve köpeğiniz ilgi istediğinde havlıyorsa önerilmektedir.
Ancak bu durumda havlama önceleri daha da artacaktır, ta ki köpeğiniz
havlamanın bir çözüm olmadığını öğrenene dek. Bu durumdan köpeğin
sahibi ve komşular haberdar olmalıdırlar. Ona ilgi göstermekten,
onunla konuşmaktan, göz temasında bulunmaktan kaçının. Eğer yılıp
havlamasına cevap verirseniz, köpeğinize istediğini elde etmek için
bir dahaki sefere daha uzun havlaması gerektiğini öğretmiş olursunuz.
Oyun sırasında aşırı havlama oluyorsa, havlama başladığı an oyuna
son verilmelidir.
Cezalandırma: Hayvan sahipleri tarafından en sık başvurulan tekniktir.
Ancak bazı köpeklere uygun olmayabilir ve başarılı sonuçlar vermeyebilir.
Endişeli, ürkek hayvanlarda cezalandırma bazen durumu daha da kötüye
götürebilir. Cezalandırma, havlamayla aktive olan tasmalar, su spreyleri,
yüksek ses (havalı kornalar, jeton doldurulmuş teneke kutular vb.)
kullanılarak uygulanabilir. Cezanın etkili olabilmesi için havlama
olayının hemen ardından veya bitmeden hemen uygulanması gerekir.
Bağırmak genellikle etkili olmamaktadır. Havlamayla aktive olan
tasmalar (bu tasmalar çeşitlidir örn. elektrik şoku verenler vb.)
bu iş için kullanılan tek teknik olmamalıdır ve deneyimli birinin
kontrolünde kullanılmalıdır.
İlgisini başka noktaya çekme ve hassasiyetini azaltma (counter conditioning
and desensitization): Bu iki teknik genellikle köpeğin bir uyarıya
verdiği tepkiyi değiştirmek için bir arada kullanılır. Counter conditioning
köpeğinize, uyarana karşı başka bir davranış biçimiyle cevap vermeyi
öğretmeyi, desensitization (hassasiyeti azaltma) ise uyaranın zayıf
şiddetli olarak uygulanması ve sonra şiddetin gittikçe arttırılmasını
içermektedir.örneğin köpeğinizle yürürken başka köpeklere havlıyorsa
bu teknikleri kullanabilirsiniz. Örneğin köpeğinize bir ödül vererek
diğer köpeğe değil de size odaklanmasını sağlayabilirsiniz. Çalışmalarınıza
köpeğinizin tanıdığı bir köpekle, aralarında uzak mesafe varken
başlayın daha sonra bu mesafeyi giderek azaltın. Sonraları köpeğinizin
tanımadığı köpeklerle deneyin.
Pozitif destek: Köpeğinizi, bir uyaranla karşılaşıp havlamadığı
anlarda överek sevin veya ödüllendirin. Bu da havlamayı kontrol
etmenin etkin bir yoludur. Ayrıca bu tekniği " sus" komutuna
alıştırırken de kullanmalısınız.
Hastalığın tıbbi tedavisi: Havlama bir ağrıya bağlı olabilir. Nedeni
bulunup ortadan kaldırılmalıdır.
Terapötik ilaçlar: Tıbbi rahatsızlığı olan veya bazı davranış bozuklukları
olanlar bu tedaviye ihtiyaç duyabilirler.
Cerrahi işlem (debarking): Birçok veteriner bunu uygulamamaktadır.
Bu işlem vocal cord denilen ses tellerinin alınmasından ibarettir.
Bu operasyondan sonra birçok köpek acı şekilde havlamaktadır ve
bu işlemin etkinliği de değişmektedir. Ayrıca bütün cerrahi işlemlerde
olduğu gibi anestezi riski, ağrı, enfeksiyon riski de düşünülmelidir.
Diğer alternatiflere öncelik verilmelidir.
Evde Bakım
Havlamanın
birçok nedeni olmasına rağmen, tedavi spesifik nedene yönelik olmalıdır.
Tedavi planında veteriner hekim size yardımcı olabilir.
Yardım alana kadar köpeğinizin uyaranla karşılaşmamasına özen gösterin.
Bunu, köpeğinizi dışarı çıkartmayarak, pencerelerden uzak tutarak,
pencereleri kapalı tutarak (ses daha az gelsin diye), köpeğinizi
birinin yanına bırakarak (yalnız bırakmayarak) yapabilirsiniz.
Havlama tasmaları profesyonel birinin kontrolünde kullanılmalıdır.
Bunların da aşırı kullanımı havlamayı daha kötü bir duruma sokabilir.
Eğer köpeğiniz siz evde yokken havlıyorsa ses veya video kaydı almak
tanı ve tedavi planı açısından yardımcı olabilir
|